SAMENVATTING
De naam van de Reguliersdwarsstraat is ontleend aan het laat-middeleeuwse klooster van de
Regulieren.
Het verloop van de straat is bepaald door de
aanleg van de stadswal van 1586 en van de Herengracht in 1662.
Het westelijke deel van de Reguliersdwarsstraat is beïnvloed door de rijke heren aan de
Gouden Bocht, die hier hun
koetshuizen bouwden.
Het oostelijke deel werd daarentegen beïnvloed door de volksbuurt de
Duvelshoek, die begin 20e eeuw plaatsmaakte voor bioscopen als het Tuschinski Theater.
Tezelfdertijd werd de Reguliersdwarsstraat in tweeën gesneden door de verbreding van de Vijzelstraat en de bouw van het grote
Carltonhotel.
In de Tweede Wereldoorlog werd een groot deel van de bebouwing in de straat verwoest door een grote
oorlogsbrand.
Na de oorlog vond een gestage groei van de
horeca plaats, waardoor de Reguliersdwarsstraat een echte restaurantstraat werd.
Vanaf 1963 kwam ook de
homohoreca op en zou de basis leggen voor een ongekend succes.
In de
gloriejaren '80 werd de Reguliersdwarsstraat de eerste plek in Europa waar homo's en hetero's openlijk samenkwamen en feestvierden.
Na een kort intermezzo zette dit succes zich voort in de
gloriejaren '90, waarbij Havana en Richter de toon aangaven.
Vanaf 1999 deden zich allerlei
veranderingen voor, niet alleen in de Reguliersdwarsstraat, maar in het hele uitgaansleven.
Het
internet brak rond 2000 door, met nieuwe mogelijkheden, maar ook nieuwe bedreigingen voor met name de homohoreca.
Een kwalitatieve verbetering van de straat zelf vond plaats middels de
herinrichting die in 2007 gereed kwam.
Na de dramatische ondergang van horecamagnaat Sjoerd Kooistra werden in 2010 alle bekende homozaken
gesloten, maar een jaar later kon een doorstart gerealiseerd worden.
Van 2016 tot 2022 werd het westelijke deel van de Reguliersdwarsstraat vanuit de ondernemersvereniging opgeknapt, vergroend en gepromoot onder de naam
Secret Village.
Tevens kwam er in 2016 een
herwaardering van het LHBT-uitgaan en steeg het aantal gayzaken weer. Uiteindelijk werd de Reguliersdwarsstraat dé
regenboogstraat van Amsterdam.
Algemene literatuur
- Monique Doppert,
Amsterdam: de roze geschiedenis, Amsterdam 2023.
- Thijs Bartels en Jos Versteegen,
Homo Encyclopedie van Nederland, Amsterdam 2005.
- Willem Frijhoff e.a.,
Geschiedenis van Amsterdam, Amsterdam 2004.
- Gerrit Vermeer & Ben Rebel,
d'Ailly's Historische gids van Amsterdam, 6e geheel herziene uitgave, Amsterdam 2004.
- Jos Versteegen,
Roze Amsterdam, een culturele gids, Bloemendaal 1998.
- Gert Hekma e.a.,
De roze rand van donker Amsterdam, De opkomst van een homoseksuele kroegcultuur 1930-1970, Amsterdam 1992.
- Eric Markus en Paul Verstraeten,
Amsterdam in je kontzak, een homo-stadsgids, Amsterdam 1985.
- Ben Ten Holter,
Groot Amsterdams Kroegenboek, Amsterdam 1977.
- H. Brugmans,
Geschiedenis van Amsterdam, Utrecht/Antwerpen 1972.
